Film Review: Scream (1996)

review film scream 1996
Sidney and her friends

In 1996 bracht Wes Craven met Scream een heel nieuw soort horror slasher op de markt, maar wel met een knipoog naar alle bekende slashers van eind jaren 70, begin jaren 80.

Na alle typische jaren 80 mystieke horrors en na het eindeloos uitmelken van de zoveelste sequel van de bekendste eind jaren 70, begin jaren 80 slashers, was het ook wel weer tijd voor een nieuwe kijk. Zoals na Halloween (1978) van John Carpenter met toen 5 vervolgfilms, Friday the 13th (1980) van Sean S. Cunningham met toen 8 vervolgfilms, en A Nightmare on Elmstreet (1984) van Wes Craven zelf met toen 6 vervolgfilms. In Scream neemt Wes Craven niet alleen horrors zelf op de korrel op een komische manier, maar maakt hij er tevens een volwaardige slasher van. Een combinatie die zowel verfrissend was als het genre nieuw leven in kon blazen.

review film scream 1996 gale dewey
Gale and Dewey

Het verhaal

Sidney Prescott woont met haar vader in Woodsboro, waar een jaar eerder haar moeder Maureen Prescott op brute wijze is vermoord. Sidney heeft Cotton Weary als dader aangemerkt die nu vast zit wachtend in de dodencel. Gale Waethers een journaliste is de enige die in zijn onschuld gelooft. Maar de moorden zijn nu een jaar later weer begonnen. Een meisje van de lokale high school wordt samen met haar vriendje vermoord. Hierop trekt Gale naar Woodsboro en het komt tot een confrontatie met Sidney. Maar dit is niet de enige confrontatie die Sid moet aangaan, want blijkbaar loopt er een serial killer los in Woodsboro onder de naam Ghostface en zij is de volgende die wordt bedreigd.

review film scream 1996 randy
Randy explaining horror while it happens

Parodie

De film is een zeer geslaagde combinatie van een echte teenslasher en een parodie. Door de hele film heen vind je aanwijzingen en knipogen naar andere slasher films, zoals Halloween (1978), Prom Night (1980) en The Town that Dreaded Sundown (1976). Ook maakt Wes Craven natuurlijk een dikke vette knipoog naar zijn eigen repertoire, met het shot van de schoonmaker (gespeeld door Wes Craven himself) die geheel gekleed is als Freddy Krueger, compleet met trui, broek en hoedje. Ook is er voor de directeur van de school gespeeld door Henry Winkler een kleine knipoog naar de rol van Fonzie wanneer hij even zijn haar strak kamt.

Maar niet alleen vind je talloze verwijzingen die de personages zelf maken. Ook worden alle regels van de slasher besproken door Randy. Regel 1; heb nooit seks, alleen een maagd kan de moordenaar verslaan. Op dat moment ligt Sid samen met Billy te rollenbollen. Regel 2; geen alcohol en drugs, terwijl Randy een biertje vasthoudt. Regel 3; zeg nooit: ‘ik kom zo terug’ terwijl Gale dat daadwerkelijk ook zegt. Allemaal ‘regels’ die aan hun laars worden gelapt. En ook totaal niet waar gemaakt worden.

Maar er is meer, want door de hele film heen, refereren de personages niet alleen aan filmtitels, en regels, maar ook hoe de films in elkaar zitten. En zo geeft dat een metaperspectief; in een film over een film praten net alsof je in een film zit. Dat geeft de film een erg hoog parodie gehalte, terwijl het tegelijkertijd een ode is aan de slasher zelf.

Een scène die er voor mij echt uitsprong, is wanneer Gale een camera plaatst op het feestje waardoor zij alles in de gaten kan houden. De opnames komen echter met een vertraging van 30 seconden door, wat niet alleen grappige en spannende scènes oplevert, maar er ook voldoende ruimte is om de parodie op een slasher even extra te benadrukken.

review film scream 1996 gale randy sidney
Gale, Randy Sidney do scream

Slasher

Als slasher is de film niet alleen geslaagd door originele kills, let op ga nooit door een kattenluikje in een automatische garagedeur proberen te ontsnappen, maar ook door een goed gore gehalte. De kills zijn juist niet humoristisch in beeld gebracht maar vrij heftig. Wanneer echter iemand gewond raakt en niet dood, dan komt wel weer die humor om de hoek kijken. Dat zorgt ervoor dat de film spannend en eng blijft, zichzelf op slasher gebied serieus neemt en ook de kijker en niet vervalt in een flauwe parodie. Het dodental valt op zich ook wel mee, niet over de top, maar precies genoeg om die spanning er in te houden. Er is genoeg gore en bloed te zien, maar ook dit wordt goed in toom gehouden.

Ghostface

Degene die al deze kills voor de kijker verzorgt is de zogenaamde Ghostface. In tegenstelling tot de standaard slasherkillers zoals Michael Myers en Jason, die ieder hun eigen kenmerkende kostuum en vooral masker hebben, is ghostface geen persoon zelf, maar een kostuum dat iedereen aan kan trekken. Waar de maskers van Michael en Jason ervoor zorgen dat ze als killers onmenselijk en zelfs gedepersonaliseerd worden, zorgt het masker van de killer in Scream er voornamelijk voor dat ze onherkenbaar zijn. Dat is een zeer belangrijke onderscheidende factor. Het masker is onderdeel van het raadsel en mysterie en niet van het mystieke, waardoor de whodunnit vibe extra wordt benadrukt.

review film scream 1996 ghostface
Ghostface

Strakke opbouw

Dat brengt mij gelijk op het volgende punt. De opbouw van de film is zeer strak gedaan. Er is geen ruimte voor chaos, losse zijpaadjes, of onnodige scènes. Er zijn weinig locaties, waardoor alles helder blijft, er zijn weinig personages, waardoor iedereen goed te volgen is en ook wordt al snel heel duidelijk gemaakt wie welke rol heeft (behalve de moordenaar natuurlijk). Ook wordt er met weinig beeld en tekst toch goede informatie en achtergrond informatie gegeven, zodat ook op dat gebied je als kijker volledig op de hoogte bent, zonder dat je overbodige informatie hebt gekregen. Alles heeft een functie in de film, informatie, personages en locatie.

Whodunnit

Die strakke opmaak maakt dat deze film een echte whodunnit is. In feite is iedereen verdacht. Maar degene die het meest verdacht wordt gemaakt vanaf het begin en vervolgens door de hele film heen door precies op de juiste momenten weet te verschijnen en op te duiken is Billy, zodat je als kijker niet anders kan denken dan dat hij het niet kan zijn omdat het er te dik bovenop ligt. Maar de film is net iets meer dan een simpele whodunnit. Je krijgt door de film heen verder weinig clues, waardoor de twist op het einde aankomt als een echte verrassing. Ook dat voegt toe aan de verfrissende originaliteit van de film. Het einde is niet alleen briljant gedaan, want de ontknoping is slim, maar ook het verslaan van de moordenaar is erg goed gedaan en is een volwaardige scène. Daarbij wordt nog even aan de kijker meegegeven dat films geen psychopaten maakt, maar psychopaten wel creatiever kan maken. Hierbij wordt dus nog even het maatschappelijke kwestie aangestipt of horrorfilms kwalijk zijn voor de geestelijke gezondheid van vooral tieners.

review film scream 1996 sidney attacked
Sidney in great peril

Slut shaming

Wat de film als motief vooral in beeld brengt is de ultieme vorm van slut shaming. De moeder van Syd, werd gezien als de slet van Woodsboro een term die niet alleen schadelijk en zelfs dodelijk voor haar bleek te zijn, maar ook nog steeds doorwerkt op Sidney en haar leven. Er wordt hier verder geen oordeel over gegeven, echter laat de film wel duidelijk zien dat we met een knettergekke moordenaar te maken hebben, wat eigenlijk niks te maken heeft met Maureen en haar gedrag, maar alles met het knettergekke gedrag van de moordenaar. Dit feit in combinatie dat gesteld wordt dat horrors niet verantwoordelijk zijn voor moordend gedrag van een gek, stelt de moordenaar verantwoordelijk voor zijn gedrag en niet andersom. Dat maakt deze film vrouwvriendelijker dan menig slasher. Ook het feit dat Syd en Gale geen hulpeloze slachtoffers zijn, maakt deze film interessanter voor een groter publiek en minder generaliserend. 

review film scream 1996 tatum
the demise of Tatum

In beeld en geluid

De cinematografie vind ik typisch jaren 90. De shots zijn recht toe recht aan, er wordt niet in geëxperimenteerd, alles wordt zo goed en duidelijk mogelijk in beeld gebracht. Wat opvalt is de enorme close ups van gezichten. Echt, om het zo maar te zeggen, in your face. Dat is iets wat je nu niet meer zo snel ziet. Sowieso wordt er veel van dichterbij dan van veraf geschoten, waardoor je een nauwer beeld krijgt, wat ik persoonlijk soms onprettig vind, omdat ik graag een groot wijd shot wil zien voor het overzicht en ik zelf kan kiezen waar ik naar kijk. Deze keuze wordt je nu vaak ontnomen.

Wat ook opvalt en dan in goede zin is de zeer sterke en herkenbare music score. Die schept heel erg de Scream sfeer en telkens wanneer je het thema muziekje hoort, word je nog meer in de film getrokken. Op zich niet vreemd als je weet dat Marco Beltrami de muziek verzorgde, wat toen trouwens pas zijn vierde film was als composer en nu meer dan 100 films op zijn naam heeft staan.

review film scream 1996 billy
Billy in danger

Conclusie

Scream is een unieke film toen hij uitkwam. Een perfecte mix van een ode aan en een parodie op de slasher. Gemixt met zwarte humor, goede kill scenes en een sterke opbouw met sterk neergezette personages en een sfeervolle music sore, is dit eigenlijk al een echte klassieker. Ik heb de film al tig keer gezien, maar blijf hem steengoed vinden.

Nieuwsgierig geworden naar de moordenaar? Lees dan: Wie is de moordenaar in Scream?

Meer lezen van Scream reeks? Klik dan op onderstaande links:

Of van de serie Scream?

Praktische info

  • Scream (1996) 111 min
  • Directed by: Wes Craven
  • Produced by: Cathy Konrad, Cary Woods, Kevin Williamson
  • Written by: Kevin Williamson
  • Starring: David Arguette, Neve Campbell, Courtney Cox, Matthew Lillard, Rose McGowan, Skeet Ulrich, Drew Barrymore, Jamie Kennedy, Henry Winkler
  • Music by: Marco Beltrami
  • Cinematography: Mark Irwin
  • Edited by: Patrick Lussier
  • Production company: Woods Entertainment
  • Distributed by: Dimension F