Film Review: Friday the 13th (1980)

review film friday the 13th 1980
camp crystal lake

Friday the 13th is een echte horror cultklassieker geworden. Maar dat was de film niet gelijk toen hij uitkwam.

De film boekte wel succes door een zelfde soort concept te herhalen van de eerder gemaakte horror slasher Halloween (1978), maar werd pas tot een cultfilm uitgeroepen een jaar na de release. Maar dat deze film een horror slasher klassieker is en bijna iedereen wel van deze film heeft gehoord, wil niet per definitie zeggen dat de film ook nu nog met hindsight als een echte coole slasher bekeken kan worden. De ene klassieker is toch best verouderd en kan eigenlijk alleen maar vanuit het perspectief en gedachte van die tijdsgeest gezien worden. Dit zijn eerder films die je nog gezien wil hebben of om het enkel vanuit een studie-perspectief te bekijken. Terwijl andere horror klassiekers nog steeds hun doel dienen, namelijk om de kijker in spanning te houden en bang te maken. De vraag is of Friday the 13th op die manier de tand des tijds heeft doorstaan.

review film friaday the 13th 1980
the kids are all right for now

Het verhaal

In Camp Crystal Lake is ooit in de jaren 50 een jongetje verdronken en werden er twee kampleiders het jaar daarna vermoord. Nu bijna dertig jaar later  wordt het kamp weer geopend en komen er een aantal jongeren naartoe om het kamp voor te bereiden om weer kinderen te ontvangen. Dit zijn Ned, Jack, Bill, Marcie, Brenda en Alice en de eigenaar Steve Christy. Maar iemand schijnt deze heropening te willen voorkomen en doet dat door iedereen in het kamp één voor één te vermoorden. Dat is het verhaal en verder gebeurt er ook helemaal niks. De jongeren knappen de boel een beetje op, zwemmen in het meer, doen strip monopolie, hebben seks en verder niks. Nou ja, één voor één vermoord worden dan, todat ze dat in de gaten krijgen. Alice en Bill vinden het op gegeven moment best vreemd dat iedereen verdwenen lijkt en gaan op onderzoek uit. Maar uiteindelijk is het aan Alice om de moordenaar die onthuld wordt aan het einde van de film, te verslaan.

review film friday the 13th 1980
camp crystal lake

Legacy

De film heeft niet alleen een hele rits aan sequels opgebracht, maar is ook een enorme inspiratiebron voor vele andere films geweest. Het meest iconische aan de film is de Final Girl, het laatste meisje dat overblijft, meestal een maagd, die de confrontatie aan moet gaan met de moordenaar en hem of haar moet verslaan. Terwijl al haar vrienden al dood zijn. Maar ook de ontmaskering van de moordenaar dat een twist is, is een iconisch gegeven. En het feit dat het zich afspeelt op een Camp, dat afgelegen ligt en alleen de jongeren aanwezig zijn. Hierop zijn vele andere films gebaseerd. The Final Girls (2015) heeft dankbaar gebruik gemaakt van het gegeven final girl en heeft met deze film zowel een ode gebracht aan als een parodie gemaakt op Friday the 13th, met inbegrip van een jongeren kamp. Maar ook Scream 2 (1997) is grotendeels gebaseerd op het idee van Friday the 13th. Er wordt meerdere keren naar gerefereerd en ook de uiteindelijke moordenaar blijkt een Mrs Voorhees te zijn, die al als mogelijke moordenaar door een van de personages wordt genoemd. En aan de telefoon zegt een dispuutmeisje tegen het andere meisje dat werd opgebeld door de moordenaar bij wijze van grapje: kill, kil, kill, die, die, die, wat duidelijk refereert aan de muziek. Ook in deze film en de serie Scream worden de vele regels van een slasher besproken waarbij Friday the 13th vaak als voorbeeld wordt genomen, terwijl het niet de beste slasher is uit die tijd. Maar met simpele en duidelijke gegevens, het gebruik van archetypes van personages, een achtergrond verhaal van het verleden van de slasher die uit is op wraak, en de verschillende killscènes, en geisoleerde locatie heeft deze film voor een soort blauwdruk gezorgd voor dit specifieke slashergenre.

review film friday the 13th 1980
it is starting to get ugly

Iconische muziek

De muziek van de film is typisch herkenbare slasher muziek. Wat wel leuk is om te vertellen hoe het motief muziekje van de killer tot stand is gekomen. Pas de laatste 20 minuten komt de killer in beeld, maar vanaf 20 minuten is de killer al aanwezig in Camp Crystal Lake. Maar de kijker ziet slechts vanuit zijn ogen, via de camera en komt hij verder niet in beeld. Om toch duidelijk te maken dat de kijker met de killer te maken heeft, werd er een motief muziekje bedacht, door Harry Manfredini. En dat killer muziekje bestaat uit uitgesproken klanken: ki ki ki ma ma ma en sprak deze klanken zelf uit in een microfoon. Heel origineel en inventief bedacht! De klanken staan voor “kill mommy” wat de denkbeeldige Jason Voorhees in het hoofd van moeder Voorhees zegt.

Er wordt ook goed gebruik gemaakt van de camerastandpunten en dan vooral wanneer we kijken door de ogen van de killer. Die kijk vanuit het killersperspectief benadrukt het begluren van de slachtoffers, wat een voorbode is voor de aanstaande slachtpartijen. Hoe de jongeren één voor één worden afgeslacht is telkens op een andere manier gedaan, alsof de killer een spelletje met hen speelt. Dat is vooral leuk voor de kijker, want de personages zijn daar tot het laatste moment niet van bewust. Die personages kennen ook totaal geen karakterontwikkeling en dienen alleen maar om gekilled te worden. 

Het muziekje dat als thema door de hele film te horen is en het cameraperspectief vanuit de ogen van de killer, is trouwens wel goed afgekeken van Halloween (1978).

review film friday the 13th
and terrifying

Een slasher van nu?

Alhoewel veel klassiekers of cultklassiekers nog zeker erg angstaanjagend kunnen zijn in deze tijd, of bijzondere cinematografie hebben of een dark verhaal, is Friday the 13th niet echt eng of spannend meer om te kijken. Zoals hierboven al genoemd, gebeurt er naast het slashen niks. En dat ‘niks’ neemt best wel veel tijd in beslag. Daardoor komt het verhaal een beetje langzaam op gang en is het grotendeels voor de kijker van nu vrij saai. Pas nadat de film al 20 minuten onderweg is, komt er een beetje schot in. Er is totaal geen karakterontwikkeling en aan het einde weet je nog niet hoe iedereen heette. En dat komt mede doordat ze een heel uur lang helemaal geen idee hebben dat ze bedreigd worden door iets en dat terwijl er al een aantal van hen zijn vermoord. Pas na een dik uur wordt het eerste lijk ontdekt en 20 minuten voor het einde wordt het een beetje spannend en wordt ook de reden voor alle moorden verteld. De dialogen, het gedrag van de jongeren komen nu wat suf over, maar toentertijd was het waarschijnlijk al vrij provocerend. Want zo is er een seksscène en wordt er strip-monopolie gespeeld, maar verder is hun gedrag vrij braafjes en zijn hun grapjes naar elkaar best onschuldig. Maar dat is natuurlijk slechts een gedeelte van de film.

review film friday the 13th 1980
drifting

Conclusie

Friday the 13th is, alhoewel nu misschien als dé film zelf niet echt eng meer, maar de film, het idee is echter wel erg relevant. Niet alleen is deze film erg belangrijk geweest als voorbeeld, maar heeft de film de vele slashers die erna kwamen zeer beïvloed. De film wordt gebruikt als referentiekader, om te parodiëren, er naar te verwijzen, om een remake te maken met een eigen draai. Het idee blijft echter altijd hetzelfde; een groep jongeren die om de beurt worden vermoord op een afgelegen locatie door een onbekende killer die een geheel eigen werkwijze hanteert en een eigen motivatie heeft, waarbij bijna iedereen dood gaat behalve de final girl die de moordenaar verslaat, die eerst dood lijkt, maar vervolgens nog één keer voor de laatste scare zorgt. Daarom is deze film een must see, die misschien stiekem toch nog wel best eng kan zijn.

Praktische info

  • Friday the 13th (1980) 95 min
  • Directed by: Sean S. Cunningham
  • Produced by: Sean S. Cunningham
  • Written by: Victor Miller
  • Starring: Betsy Palmer, Adrienne King, Harry Crosby, Laurie Bartram, Jennine Taylor, Kevin Bacon, Mark Nelson, Robbi Morgan
  • Music by: Harry Manfredini
  • Cinematography: Barry Abrams
  • Edited by: Bill Freda
  • Production company: Georgetown Productions, Sean S. Cunningham Films
  • Distributed by: Paramount Pictures, Warner Bros.

2 gedachtes over “Film Review: Friday the 13th (1980)

Reacties zijn gesloten.