Boek Review: Neverwhere/ Niemandsland (Neil Gaiman, 1996)

review book neverwhere neil gaimanNeverwhere is een urban fantasy verhaal in de typische stijl van Neil Gaiman. Hij creëert een wonderlijke en fantasievolle wereld door het mixen van genres zoals urban fantasy, horror, mysterie en ook humor. Met ongewone en mysterieuze personages omringt hij de doodnormale hoofdpersoon die in een episch avontuur belandt, waarin een ongewone queeste centraal staat.  In een zeer beeldende vertelling met spanning en humor en een verrassende plotwending, word je als lezer samen met Richard Mayhew in een onbekende wereld gezogen.

Het verhaal 

Richard Mayhew is in de twintig wanneer hij naar Londen verhuist voor een baan in effecten. Hij werkt, ontmoet een vrouw Jessica in een museum in Parijs en na twee jaar zijn ze verloofd. Hij is gelukkig met de mooie, edoch bazige Jessica die een hogere status heeft en dat belangrijk vindt en hem ook hogerop probeert te krijgen. Hij leidt het droomleven van een yuppenbestaan.

Tot hij op een dag op weg naar een belangrijk diner met de baas van Jessica een meisje op straat aantreft. Ze lijkt uit het niets voor zijn voeten terecht te zijn gekomen en ze is gewond. Jessica stapt over het meisje heen, maar Richard kan haar niet zomaar laten liggen. Terwijl Jessica aandringt dat ze op moeten schieten en hij anoniem de ambulance moet bellen, doet Richard iets wat hij nooit van zichzelf verwacht had. Hij tilt het gewonde meisje op en brengt haar naar zijn appartement waar hij haar verzorgt. Woedend verbreekt Jessica hun verloving.

Het mysterieuze meisje heet Door en is op de vlucht en bang. Al snel komt Richard erachter waarom, want als er de volgende dag bij hem wordt aangebeld door twee vreemde mannen die op zoek zijn naar hun verdwenen zusje, ruikt hij onraad. Ze dringen zijn appartement binnen, maar Door is verdwenen om even later weer uit het niets te verschijnen als de twee mannen weer zijn  vertrokken.

Door wil geen politie, maar vraagt aan Richard of hij voor haar iemand om hulp wil vragen, de marquis de Carabas. Met deze daad raakt Richard ongewild betrokken bij een bijzonder avontuur en belandt hij in een bijzondere wereld onder Londen.

Want wanneer hij op maandag terug gaat naar kantoor, wordt zijn bureau weggehaald, lijkt niemand hem te kennen, weet zelfs Jessica niet wie hij is en als hij terug gaat naar zijn appartement, komen er mensen langs die het willen huren. En nog erger wordt het wanneer niemand hem meer lijkt op te merken. Het is alsof hij niet meer bestaat. De enige die hij om hulp kan vragen is Door, aangezien zij de enige aanwijzing is die hij heeft sinds alles is veranderd. Zo komt hij terecht in een hele wereld die zich onder het eigenlijke Londen bevindt; Londen Below. 

Hij komt erachter dat Door op een gevaarlijke missie is om de moordenaars van haar gezin op te sporen. Richard besluit haar tegen wil en dank te vergezellen. Er staan hen allerlei ontberingen te wachten, terwijl ze achterna worden gezeten door degenen die hen tegen willen houden. Gelukkig krijgen ze ook steun van verschillende bewoners van London Below. Maar één persoon blijkt niet te vertrouwen. Een ding is zeker, Richard zal nooit meer dezelfde man zijn als de Richard uit London Above.

Londen Below

Alhoewel het verhaal zich afspeelt in Londen, speelt het zich in een geheel onbekende omgeving af. Het is namelijk het Londen dat zich onder de stad bevindt. De metro speelt hierin een belangrijke rol, aangezien deze het hele Londen Below met elkaar verbindt. Stations die gewoon in gebruik zijn, maar ook stations die al lang geleden zijn gesloten. Voorin het boek staat dan ook een kaart van de London Underground. Maar het verhaal gaat dieper dan dat. In een geheime wereld, verborgen voor de gewone mensen, is een hele andere wereld waarin andere regels gelden. Door middel van Richard maken we kennis met die wereld waar hij tegen wil en dank in is beland en we zien door zijn ogen ook een nieuwe wereld voor ons open gaan. Waarin allerlei verschillende fantasy figuren voorbij komen. Sommigen zijn goed, sommigen slecht en sommigen weten niet welke kant ze hebben gekozen.

Personages

Het is dus een verhaal dat gaat over goed en kwaad, die verbeeld worden door de personages. We beleven als lezer alles mee door de ogen van Richard en wat hij dus ziet als goed of kwaad en vaak genoeg komt het voor dat schijn bedriegt. Niet iedereen die goed lijkt is dat ook en sommigen waarvan je denkt dat ze niet te vertrouwen zijn, zijn dat juist wel. Maar ook Richard zelf komt voor zijn eigen keuzes te staan, alhoewel sommigen per toeval voor hem gemaakt worden. Richard is een echte antiheld. Hij heeft het hart op de goede plek, is dapper en loyaal. Maar zou eigenlijk soms het liefste in een hoekje gaan zitten om een potje te janken. Dat verandert echter in de loop van zijn avontuur en hij als persoon verandert ook. Doordat hij de antiheld is en daardoor een realistsiche kijk heeft op gevaar, zorgt dat ook voor de nodige droge humor, dat op goed gekozen plekken door het boek verweven zit.

Maar de droge humor komt niet alleen van Richard, maar ook van de flamboyante marquis de Carabas. Een bijzonder figuur die aan de zijde staat van Door om haar te helpen. Ook de bad guys, de vosachtige Mr Croup en de wolfachtige Mr Vandermar zorgen zowel voor humor als voor horror. Zij zijn de gevaarlijkste huurmoordenaar van Londen Below en verantwoordelijk voor het vermoorden van de familie van Door. Ze hebben hun domme en slimme momenten, maar blijven erg kwaadaardig die plezier scheppen in het pijn doen van anderen.

Om zich tegen dit gevaarlijke duo te beschermen, huren Door en de marquis een bodyguard in, Hunter, een sterke lange vrouw die over de hele wereld op mythische beesten onder de steden jaagt, en met succes. Het viertal gaat op de aanwijzing van een achtergelaten boodschap van Door’s vader op zoek naar de engel Islington die hen kan helpen om de opdrachtgever van Mr Croup en Mr Vandermar te vinden. Maar eerst moeten ze de engel zien te vinden, wat hun eerste queeste is die hen naar de volgende leidt.

Tenslotte is Door naast Richard de andere hoofdpersoon. Alhoewel we het verhaal vanuit zijn ogen meemaken, is hij slechts een passagier op de reis van Door. Want alles in het verhaal draait om haar en haar familie. De marquis is niet alleen mee omdat hij een vriend van de familie is, maar ook een schuld heeft af te lossen. Belangrijker nog is dat Door een erg innemende jonge vrouw is, dapper is, sterk en zachtaardig, zonder naïef te zijn. Ze is ook een bijzonder meisje, want zij heeft net als haar familie de gave om elke deur te openen, met haar aanraking en gedachten. Zo is ze ook bij Richard terecht gekomen, ze opende een deur en dacht aan iemand waar ze veilig zou zijn. Dat was niet toevallig Richard, want hij blijkt de belangrijkste persoon in haar queeste te zijn.

Queestes

Het avontuur bestaat uit het ontmaskeren van de moordenaar van Door’s familie. Door is niet per se op zoek naar wraak, maar wil gewoon weten waarom en ook wil zij zo voorkomen dat zij de rest van haar leven op de vlucht moet zijn voor deze onbekende villain. Dit levert een aantal queestes op waardoor ze raadsels op moeten lossen, beproevingen moeten doorstaan, hun weg moeten vinden door een labyrint en het monster dat leeft in het labyrint moeten verslaan. Dit laat hen en de lezer de bijzondere en magische plekken van het Londen Below zien. Van daken naar de Floating Market, verlaten metrostations, geheime tunnels en een wenteltrap die naar het diepste van Londen Below leidt. Terwijl Richard ondertussen de meest vreemde en bizarre wezens tegenkomt. Mensen die met ratten kunnen praten, wezens die het leven uit je zuigen, heksen, maar ook gewone mensen die door de scheur tussen het gewone Londen en het Londen Below zijn gevallen.

Het verhaal brengt Richard niet alleen samen met Door, de marquis en Hunter op de queeste van Door, maar ook op zijn eigen queeste naar zichzelf. Hij staat voor keuzes, krijgt te maken met verraad, met wantrouwen, maar ook met eer. Het verhaal heeft hierdoor niet alleen een mythische, maar ook een epische omvang gekregen en maken van dit verhaal een dark fantasy sprookje voor volwassenen.

Tv serie

Grappig genoeg is dit boek geschreven naar aanleiding van de tv serie, Neverwhere, van 6 afleveringen dat door de BBC van 12 september 1996 tot 17 oktober 1996 werd uitgezonden. De serie werd bedacht door Neil Gaiman en Lenny Henry. Het boek werd op 16 september uitgebracht en werd vergezeld door een gesproken CD en (ja, ja) een cassettebandje (voor wie die nog kent). De serie werd niet best bekeken, maar het boek werd in verschillende talen uitgebracht en werd wel populair. In april 2010 werd er zelfs een toneelstuk van gemaakt en in 2013 een radio drama. Ik heb de tv-serie, het toneelstuk en radioprogramma nooit gezien of gehoord, maar het lijkt me wel interessant om eens op te sporen.

Conclusie

In Neverwhere heeft Neil Gaiman een fantastische nieuwe wereld geschapen. Die wereld is zowel prachtig als fantasievol beschreven, maar is ook bedreigend. Neil Gaiman weet als geen ander deze wereld tot leven te brengen evenals de wezens die daar leven. De sfeer is heel verrassend en apart en behept meer dan een urban fantasy, alhoewel het zich in de stad afspeelt. Neil Gaiman weet wonderlijke figuren te scheppen die zowel erg dark kunnen zijn als komisch en het spannende verhaal zet je als lezer soms net zo op het verkeerde spoor als Richard. Neverwhere is een origineel, fantasievol, episch avontuur dat je niet mag missen. 

Praktische info

Neverwhere (1996), 370 bladzijden. Auteur: Neil Gaiman. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: Niemandsland.