Film Review: Upside Down (2012)

review film upside down 2012
upside down

Er zijn al heel veel verhalen geschreven die gaan over een verboden liefde en/of onmogelijke liefde van twee mensen die ondanks alles toch een manier vinden om bij elkaar te zijn. Upside Down is zo’n verhaal.

Meestal worden de twee geliefden gescheiden doordat ze in twee verschillende werelden leven, figuurlijk gezien. Zoals klasseverschil, of cultuurverschil of een familie vete, etc. De film Upside Down neemt de term ‘verschillende werelden’ wel heel erg letterlijk. De twee geliefden wonen namelijk op twee verschillende planeten, tweelingplaneten, die eigenlijk samen een functionerende wereld vormen. En dat levert een bijzonder romatisch verhaal op verpakt in een science fiction.

review film upside down 2012
a love story

Het verhaal

Adam woont op de planeet Down Below, die arm is en Eden woont op de planeet Up Above, die rijk is. Als kinderen komen ze elkaar tegen op een punt waar beide planeten dicht bij elkaar komen en ze raken letterlijk en figuurlijk ondersteboven van elkaar. Hun ontmoetingen blijven plaatsvinden totdat ze betrapt worden, want relaties tussen mensen van verschillende planeten zijn verboden en Eden valt omhoog en komt ten val op haar eigen planeet, waardoor ze haar geheugen verliest en zo haar herinnering aan Adam. Tien jaar later komt Adam haar op het spoor en trotseert de zwaartekracht om bij haar te kunnen zijn. Is de liefde sterker dan de wetten van de natuur?

review film upside down 2012
an upside down work place

Visueel sprookje

Visueel is het een mooie film, met prachtige beelden die op sprookjesachtige schilderijen lijken. Mede door de beelden zou ik zelf de film al een science fiction sprookje bestempelen. Omdat de idee dat tegenpolen elkaar aantrekken, bijna letterlijk wordt genomen, evenals het klasseverschil: Up Above en Down Below. Een duidelijker symbolisme dat letterlijk wordt gemaakt kan bijna niet, waarbij het woord ‘boven’ (up above) zich hoger plaatst dan het woord ‘beneden’ (down below). Symbolsich maar ook ironisch is dat wede omdat er geen standpunt is waaruit bepaald kan worden welke planeet boven de andere staat, dus gezien vanuit het standpunt van het universum, bestaat er feitelijk geen boven en beneden. Het zijn bedachte concepten van de mens gehanteerd naar de maatstaven van degenen die de macht hebben. 

De opbouw en de manier van het vertellen van het verhaal creëert naast hoe het in beeld is gebracht echt een sprookjesachtige vibe. De archetypes van de geliefden (inclusief de namen) zijn aanwezig, hun letterlijke en fysieke scheiding, de wijze vrouw in de vorm van Adams oudtante die hem het recept voor de antizwaartekrachtdrankje (liefdesdrankje) verschaft. Maar de manier waarop Adam zich naar de top werkt, vrij letterlijk naar Up Above, is weer meer in een soort science fiction-achtige stijl gemaakt. Hierdoor wordt er ook wat spanning in de film gebracht. Dat maakt deze film wel uniek in het mixen van genres, waarbij de romantiek wel op de eerste plaats komt.

review film upside down 2012
dancing upside

Drie natuurkundige regels

Om het science fiction gedeelte van de film te kunnen volgen worden er aan het begin 3 natuurkundige regels verteld die gelden voor deze twee planeten. Het zijn tevens 3 redenen waarom het praktisch onmogelijk is voor Adam en Eden om bij elkaar te zijn. De regels luiden als volgt:

  1. Alle materie wordt aangetrokken door de planeet waarvan het afkomstig is en niet door de andere planeet.
  2. Het gewicht van een object van de ene planeet kan worden gecompenseerd door de materie van de andere planeet (inverse matter).
  3. Na een paar uur verbrandt de materie die contact heeft met inverse matter. 

Er wordt echter niet uitgelegd hoe deze twee planeten precies “werken” aangezien ze samen om de zon heen draaien en toch kunstmatig op 1 punt aan elkaar vast (b)lijken te zitten. Dus draaien de 2 planeten niet om elkaar en dat heeft consequenties hoe de zon de planeten beschijnt? Gevoelsmatig (ik ben zelf geen natuurkundig) klopt het natuurkundig gezien niet en dat wringt in het begin, vooral voor degenen die dat per se willen begrijpen, mar het dus niet uitgelegd krijgen.

review film upside down 2012
a strange world

Liefdesverhaal

De twee planeten dienen voornamelijk om een erg letterlijke afstand te scheppen tussen twee geliefden, waardoor hun liefde onmogelijk wordt en ze nooit fysiek bij elkaar kunnen zijn, behalve op die ene plek waar beide werelden elkaar bijna raken. Dat is bij voorbaat een verdrietige premisse. Om de liefde te laten overwinnen maakt Adam een goedje waardoor de zwaartekracht overwonnen kan worden en zo de mensen van beide planeten bij elkaar gebracht kunnen worden. Hierdoor wordt het ultieme (sprookjes)liefdesverhaal vervuld en kunnen twee geliefden toch bij elkaar zijn. Maar er is meer dan het bij elkaar komen van de liefde. Want door zijn liefde voor Eden, heeft hij het doorzettingsvermogen en de wil om bij haar te zijn, wat uiteindelijk resulteert in het bij elkaar brengen van beide werelden. Hun namen Adam en Eden komen hier zeker symbolisch goed van pas, door het scheppen van één gelijkwaardige wereld, in plaats van twee gescheiden werelden. Dat klinkt allemaal erg zoetsappig en sentimenteel, maar door de manier hoe het in beeld is gebracht valt dat allemaal best mee. 

review film uspide down 2012
with a science fiction fairy tale

Conclusie

De focus ligt voornamelijk op het liefdesverhaal en niet op de science fiction, dat slechts als middel dient om het verhaal te kunnen vertellen en de reden is waarom ze gescheiden van elkaar zijn. Het is dan ook meer fantasy dan science fiction: “the impossible made probable” in plaats van “the improbable made possible”. Als je je eenmaal over de natuurkundige drempels heen kunt zetten, zoals Adam dat ook deed, is het een mooie visuele film om naar te kijken, met veel romantiek. Voornamelijk door de prachtige art direction en de creatie van beide werelden waardoor het er soms spectaculair uitziet is de film zeker de moeite van het kijken waard. En een romantische science fiction film kijken is ook weer eens iets anders.

Praktische info

  • Upside Down (2012) 107 min
  • Directed by: Juan Diego Solanas
  • Produced by: Claude Léger, Dimitri Rassam, Aton Soumache, Jonathan Vanger, Alexis Vonarb
  • Written by: Juan Diego Solanas
  • Starring: Jim Sturgess, Kirsten Dunst
  • Music by: Benoît Charest, Sigur Rós
  • Cinematography by: Pierre Gill
  • Edited by: Dominique Fortin, Paul Jutras
  • Production company: Onyx Films, Studio 37
  • Distributed by: Warner Bros. (France), Millennium Entertainment (USA)