Boek Review: Good Omens/ Hoge Omens (Terry Pratchett & Neil Gaiman, 1990)

review book good omens terry pratchett neil gaimanIk moet eerlijk bekennen dat ik er een beetje tegenop zag om dit boek te gaan lezen. Niet omdat het me geen leuk boek leek, maar omdat ik bang was dat het zou tegenvallen. Ik ben namelijk gek op de stijl en de humor van Terry Pratchett en ook op de originele fantasie van Neil Gaiman. Win-win situatie zou je juist denken. Of niet… Want zowel Terry Pratchett als Neil Gaiman hebben ieder hun eigen stijl ontwikkeld. Het zijn beiden grootheden in hun vakgebied. En twee kapiteins op één schip, da’s lastig varen. Gelukkig is daar bijna niets van te merken en is het een groot hilarisch avontuur geworden over de race tegen de klok om de Apocalyps te stoppen

Het verhaal

Volgens de Nice and Accurate Prophecies of Agnes Nutter Witch, vergaat de wereld a.s. zaterdag. Dus moeten zowel Goed als Kwaad zich opmaken voor de eindstrijd, die de Antichrist zal beginnen. Echter, de Antichrist is zoek. Erger nog, hij is opgegroeid als een doodnormale jongen en dat brengt het hele Divine Plan in de war, zoals voorspeld door Agnes Nutter. Terwijl de vier Horsemen zich alvast verzamelen, proberen Aziraphale (een engel) en Crowley (een demon), Anathema (nakomelinge van Agnes Nutter, en heks), en Newt Pulsifer (witchfinder) orde op zaken te stellen en de Apocalyps te voorkomen. Dit zorgt voor een doldwaze hilarische race tegen de klok. In een woord: Ineffable.

De personages en hun avonturen

Alle personages zijn typische figuren die vrijwel allemaal afzonderlijk aan het verhaal beginnen. Het begint allemaal wanneer elf jaar eerder een uiterst ingewikkelde baby swap plaatsvindt in een evil nonnenklooster de Chattering Order of Saint Beryl, waar Sister Mary Loquacious verantwoordelijk is voor de belangrijke ruil van de Antichrist baby met de baby van de Amerikaanse diplomaat, wiens vrouw daar aan het bevallen is. Waar ze echter niet op heeft gerekend is de familie Young die daar heel toevallig ook aan het bevallen is. Dus komt de Antichrist niet terecht bij een invloedrijke Amerikaanse familie (sorry The Omen, 1976) maar op het platteland in Lower Tadfield.

Wie niet zo heel erg pro-Armageddon zijn, zijn de engel Aziraphale, die een boekhandel heeft met antieke boeken en de demon Crowley die erg geniet van alles wat de aarde en de mensen te bieden hebben. Crowley en Aziraphale gaan way, way back en samen besluiten ze dan ook om de Antichrist in de gaten te houden. Maar op de elfde verjaardag van Warlock (het eigenlijke kind van de familie Young), gebeurt er niks vreemds. In Lower Tadfield echter krijgt Adam Young voor zijn elfde verjaardag een hond (hellhound) van het universum cadeau die hij Dog noemt. Dit is het begin van het einde.

Terwijl Crowley en Aziraphale hun zoektocht naar de echte Antichrist beginnen, vermaakt Adam zich prima in Lower Tadfield met zijn eigen bende de Them, bestaande uit Brian, Pepper en Wensleydale. Samen spelen ze niet alleen een grote (de grootste) rol in het op gang brengen van de Apocalyps, doordat Adam allemaal verhalen aan hen vertelt die uitkomen, maar er uiteindelijk ook een einde aan weten te maken.

In Tadfield woont ook Anathema Device, een nazaat van de heks Agnes Nutter die elke voorspelling vanaf 1655 exact juist heeft voorspeld, alleen niet zo letterlijk zodat al haar nazaten alleen maar bezig zijn geweest om haar voorspellingen te ontcijferen en die zich het best achteraf laten lezen. Anathema weet dus precies wanneer de Apocalyps zal beginnen, maar niet hoe ze deze moet stoppen.

Vervolgens maken we ook kennis met Newt Pulsifer, een nakomeling van een Witchfinder (zonder zijn weten) die reageert op een advertentie in de krant van ene Shadwell (Sergeant Witchfinder) die naast Madame Tracy woont, medium en beoefenaar van andere Babylonische zaken.

Al deze verschillende partijen, een engel en een demon, een heks en een witchfinder en de Antichrist met zijn beste menselijke vrienden, ‘natuurlijke vijanden’ die het eigenlijk heel goed met elkaar kunnen vinden en de balans tussen goed en kwaad, etc prima in balans houden. Maar ze hebben allemaal één ding gemeen: het tegenhouden van de Apocalyps.

Dat is nog niet zo makkelijk omdat Aziraphale en Crowley worden tegengewerkt door hun eigen ‘mensen’ en bovendien de Antichrist kwijt zijn. Anathema haar boek kwijtraakt en ondertussen War, Pollution, Famine en Death ten strijde trekken. In de opbouw van het boek komen gaandeweg de verschillende personages bij elkaar, totdat ze aan het einde allemaal samenkomen. Maar ondertussen raakt iedereen verzeild in allerlei vreemde situaties.

Juist die absurde situaties zijn de kracht van het boek. Het idee van de Apocalyps, de vier Ruiters, de Antichrist zijn natuurlijk niet origineel, maar de overige personages zijn dat wel. Aparte types die op weg zijn naar de Antichrist en om de Apocalyps te stoppen. Maar dat wat er onderweg en ondertussen met hen en tussen hen onderling gebeurt, dat is het leuke van het boek. Het zijn deze vezels waaruit de rode draad is opgebouwd die het verhaal smaak geven. Zelfs het bijpersonage R.P. Tyler is erg droog komisch. Alles typische dingetjes van de personages zorgen ervoor dat het een levendig absurdistisch komisch verhaal is geworden.

Samenwerking Neil Gaiman en Terry Pratchett

De stijlen van zowel Terry Pratchett als Neil Gaiman komen in dit boek juist perfect samen en komen ieder tot hun recht. De absurdistische humor en vreemde logica van Terry Pratchett combineert juist heel goed met de mythische dark fantasy van Neil Gaiman. Het levert een verrassend verhaal op vol met humor, actie, plotwendingen en spanning. Het is een slimme parodie op het einde van de wereld, de Apocalyps. Nergens wordt het flauw, of cliché, of karikaturaal. Ik heb het boek met heel veel plezier gelezen, gegniffeld, en hardop gelachen, terwijl de spanning over hoe het af gaat lopen telkens aanwezig blijft. De personages zijn typisch, maar hilarisch. Het verhaal is bekend, maar met een geheel nieuwe en originele insteek. De tekst is beeldend en ik zou graag willen dat iemand er een film van maakt. Zowel de stijl van Terry Pratchett als Neil Gaiman blijven herkenbaar, maar smelten samen tot een geheel, in een doldwaze trip naar het einde van de wereld. Toch sluit niet altijd het ene stuk naadloos op het andere aan, en voelt het soms wel alsof je van het ene creatieve brein naar het andere hopt, zodat niet alles altijd even logisch is of makkelijk te snappen, of lekker loopt. Maar dat komt slechts sporadisch voor. 

Bijzondere ontmoeting

Neil Gaiman en Terry Pratchett ontmoetten elkaar in 1985. Terry Pratchett had net zijn eerste boek geschreven en uitgebracht, The Colour of Magic en gaf zijn eerste interview. De journalist die het interview afnam was Neil Gaiman. Het klikte tussen de twee en zo ontstond er het idee om samen een boek te schrijven. Neil Gaiman was toen al bezig met dit verhaal, liet het aan Terry Pratchett lezen en de samenwerking begon met Good Omens als resultaat. Jammer genoeg hebben ze samen nooit meer een verhaal geschreven. Maar gelukkig valt er van beide schrijvers afzonderlijk nog genoeg te lezen. Ik ben verslaafd aan de Discworld serie van Terry Pratchett en de fantasy verhalen van Neil Gaiman zijn altijd weer wonderlijk om te lezen.

Weetjes

  • Ik raad wel aan om dit boek in het Engels te lezen, omdat de humor zeer sterk rust op woordgrappen en zinspelingen en dat beter tot zijn recht komt in de oorspronkelijke taal. Wanneer dit soort grappen worden vertaald gaat er vaak toch iets verloren.
  • Aleister Crowley was een bestaand persoon die de esoterische tarot kaart, de Thoth Tarot heeft ontworpen en hij was een beruchte occultist.
  • Crowley is ook een demon in de serie Supernatural en speelt daarin zowel de rol van good guy als bad guy en kan net zo sardonisch grappig uit de hoek komen als de Crowley uit Good Omens.
  • In Supernatural seizoen 7, afl. 21 ‘Reading is Fundamental’ wordt exact dezelfde grap gemaakt over Metatron, die vergist wordt met Megatron van de Transformers.

Conclusie

Good Omens is een hilarische tocht om het einde van de wereld te voorkomen, uitgevoerd door bijzondere types. Hun belevenissen zijn ronduit absurd in hun reis naar het dorpje Lower Tadfield, waar de Antichrist het prima naar zijn zin heeft. Naast alle hilariteit zitten er aan het einde van het boek nog een paar kleine boodschappen, die eventjes tot denken aanzetten. Deze bijzondere samenwerking heeft een fantastisch verhaal opgeleverd van een klassiek onderwerp in het horror supernatural fantasy genre, maar er een zeer leuke twist aan gegeven.

Praktische info

Good Omens (1990), 398 bladzijden. Auters: Terry Pratchett & Neil Gaiman. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: Hoge Omens.