Film Review: Insidious (2010)

review film insidious 2010 the further
the further

De film Insidious van James Wan is de eerste film van een hele reeks nieuw soort horror films die oude en nieuwe ideeën samenvoegen en in een geheel nieuw cinematografisch jasje steken.

Na het tijdperk van Ringu in 1998 waarin het vooral draaide om enge creepy kruipende en bewegende geesten, met schokkerige stroboscopische bewegingen, was het grote publiek en zeker het diehard horror publiek dat trucje wel weer gewend en was dat lang niet zo eng meer als de allereerste film die bekend werd in dat genre.

Maar Insidious heeft een nieuw horrortijdperk ingeluid waarbij het voornamelijk gaat om vervreemding in beeld, surrealisme met een mix van fantasy. Het draait bij deze film allemaal om sfeer voornamelijk tot stand gebracht door de vernieuwende cinematografie en muziek. 

review film insidious 2010 josh
Josh looking for Dalton in the further

Het verhaal 

Josh en Renai zijn onlangs verhuisd samen met hun kinderen Dalton, Foster en baby Cali. Maar al gauw beginnen zich vreemde dingen voor te doen in het huis, zoals spullen die zich zomaar verplaatsen en ook hoort Renai vreemde stemmen door de babymonitor. Als Dalton na een kleine val later in een coma raakt die de artsen niet kunnen verklaren begint Renai ook een enge man te zien die zich rond en in het huis ophoudt. Op aandringen van Renai verhuist het gezin naar een andere woning. Dalton ligt inmiddels al maanden in een coma en ondanks dat er niets met hem aan de hand schijnt te zijn, wordt hij maar niet wakker. Ze houden hem thuis via onder andere voedselsondes in leven. Renai denkt ontsnapt te zijn aan het bezeten huis, maar als zich in het nieuwe huis wederom vreemde dingen voordoen en Renai iemand in hun huis ziet, roept zij versterking in van een priester. Maar de echte versterking komt in de vorm van de moeder van Josh, Lorraine die haar vriendin Elise erbij haalt, een medium dat hun geval gaat onderzoeken samen met haar hulpjes Specs en Tucker. En via haar komen ze erachter wat hun gezin plaagt en wat het verleden van Josh daar precies mee te maken heeft. Elise vertelt hen over The Further een plaats waar de doden verblijven en waar mensen zoals Dalton kunnen ronddwalen in hun slaap en verdwalen. Het is aan Josh om hem terug te brengen. Maar wezens vanuit The Further zijn niet van plan om hem te laten gaan. 

review film insidious 2010
he’s going to get your baby

Geteisterd gezin

Zoals hierboven al gezegd, had ik het over zowel oude als nieuwe ideeën samengevoegd in een nieuw soort genre. Dat oude idee komt door de herkenning van Poltergeist (1982) in deze film. De dynamiek van het gezin is hetzelfde. De manier waarop ze met het probleem omgaan ook. Evenals de hulp die ze inroepen uiteindelijk. En de oplossing ligt dicht bij huis, zoals ook in Poltergeist het geval was en al evenzo is het aan de ouder om het kind te redden. De horror neigt in beide films zeer sterk naar fantasy, al is Insidious grimmiger en een stuk enger en is de cinematografie ook veel beter.  Zowel Insidious als Poltergeist maken gebruik van een gewoon en probleemloos liefdevol gezin waarvan sommige leden speciale gaven hebben die zeer enge en gevaarlijke gevolgen kunnen hebben. Tot zover de overeenkomsten.

review film insidious 2010
a demon trying to get to Dalton

Cinematografie en sfeer

Wat Insidious tot een geheel nieuw genre maakt in de horror, is de manier van filmen. De manier van filmen is heel organisch en aangepast aan elke scène en situatie. Zo beweegt de camera dynamisch mee met een van de hoofdpersonen, Renai of Josh als er zich iets engs voor gaat doen en is de camera een stuk statischer in gewone scènes. De camera beweegt ook als entiteit zelf, door om een hoekje te kijken of scheef door een gang te gaan. Op zich natuurlijk geen nieuwe technieken. Een surrealistische stijl was vooral populair in de jaren 70, zoals Suspiria (1977) en Don’t Look Now (1973). De fantasy-stijl zagen we in begin jaren 80 met Phantasm (1979) en al genoemde Poltergeist en A Nightmare on Elm Street (1984). Maar in plaats van het enkel surrealistisch en dromerig en vrij abstract zonder vastomlijnd verhaal te verfilmen, heeft Insidious al die al bestaande elementen in een modern jasje gestoken, met een duidelijk verhaal en een duidelijk tastbare opbouw. Ook een belangrijk verschil is dat het puur gaat om spanning en dat alle gore en bloed en body horror en seriemoorden ontbreekt.

review film insidious 2010 elise
Elise contacting Dalton

Het kleurenpalet is vrij vaal en grijzig in de gewone wereld, maar wel helder en met scherpe contrasten. Maar wanneer we belanden in The Further, de andere wereld, worden die contrasten nog scherper door het gebruik van een enkele lichtbron van een stormlantaarn. Helder en scherp en fel en blauwachtig, waardoor het lijkt alsof slechts dat bestaat waar het licht op schijnt en al het andere niet. Dat geeft een soort spookhuis effect. Net als de entiteiten die we daar tegenkomen. Wassenbeelden, perfect gestileerd en stil, maar toch menselijk en levendig, waarvan de gezichtsuitdrukkingen je pas echt de stuipen op het lijf doen jagen. Die wereld is heel statisch en de enige beweging is het licht van de stormlamp.

review film insidious 2010
holding a seance

Spanning in drie aktes

Maar dat is niet het enige dat de film eng maakt. De gehele film door is een spanningsboog te voelen. Er valt continu iets te verwachten, wat soms ook daadwerkelijk het geval is, maar vaker niet. Er komt geen schrik en relief, maar er is een sterke spanningsopbouw. Oftewel je wordt eigenlijk alleen maar banger en banger. De enge schrikmomenten zijn niet alleen goed uitgekozen, maar ook origineel  gepositioneerd en uitgevoerd. Het wekt een gevoel van vervreemding op. Dat surrealisme wordt al opgebouwd in de echte wereld, maar komt pas echt goed tot uiting in The Further.

Die spanningsopbouw is niet alleen goed uitgevoerd in enge momenten, maar ook perfect opgedeeld in drie aktes. De eerste akte speelt zich af in het eerste huis, waar alles begint. De tweede akte speelt zich af in het nieuwe huis waar alles verergert, maar er ook uitleg komt. En tenslotte de derde akte speelt zich af in The Further waar alles tot een goed einde moet worden gebracht en Dalton moet worden gered.

review film insidious 2010 josh the further
Josh in the further

In elke akte zitten behoorlijk enge scènes. Die echter wel in aanpak van elkaar verschillen. Niet alleen het decor verandert dus, maar ook de cinematografie, de manier waarop het verbeeld wordt. De eerste akte is vrij passief en brengt de kijker en het gezin de stuipen op het lijf. De tweede akte is veel actiever, ook met de komst van Elise. De manier waarop haar seance is gefilmd is heel origineel evenals de scène die daar gelijk op volgt. Alhoewel onbegrijpelijk waarom Elise een zuurstofmasker opzet, is het effect wel creepy en wordt er ook gebruik van gemaakt doordat ze door de twee afzonderlijke ogen kijkt en door het ene oog Renai ziet en het andere Josh. Een klein effect, maar toont wel aan dat er gedacht is aan details. De scène die daarop volgt is vol met kleine details. De scène is chaotisch, verwarrend, soms slecht te zien, maar wie goed oplet ziet dat alles en iedereen tot in de kleine details perfect organisch is. Er gebeurt zoveel, maar toch blijft alles heel helder en duidelijk.

review film insidious 2010 lipstick face demon
the lipstick face demon

Creepy muziek

De film barst dus van de visuele hoogstandjes, van klein tot groot en laat zien hoe belangrijk cinematografie is. Maar vlak ook de muziek niet uit, die zowel ouderwets aandoet als zeer vernieuwend en effectief is door pianoakkoorden zo hard mogelijk aan te slaan, of valse vioolsnaren te raken. Het brengt de rillingen langs je rug. Op die muziek en sommige geluidseffecten na, is de film vrij stil. Begeleidende muziek om andere gemoedstoestanden te ondersteunen is er niet, waardoor de creepy muziek extra opvalt. De combinatie van het visuele en auditieve spelen in op de onderhuidse spanning; het geven van een unheimsich gevoel.

Comic relief

Zoals het een echte horror betaamt, is deze niet vrij van comic relief. Dit keer niet alleen door de sidekicks van Elise, Specs en Tucker, die al kibbelend en rivaliserend om de gunst van Elise te werk gaan. Maar ook Elise zelf, die zowel een frisse wind is, vrij droog komisch, maar ook serieus en vriendelijk. Als medium is ze een normaal mens en niet neergezet als een apart figuur.

review film insidious 2010 elise
Elise plays a very important role

Dark fantasy

Ook het verhaal zelf is vrij origineel. Het idee van astrale projectie, The Further en die benadering van geesten, demons en entiteiten is vrij origineel en kan zowel op een horror achtige wijze als een fantasy/ dark fairytale achtige wijze worden toegepast. De uitleg van dit nieuwe verhaal is kort maar duidelijk en wat aan uitleg misschien schort wordt wel goed en met de juiste sfeer in beeld gebracht.

Echter wanneer we in The Further zijn aanbeland en in het hol van de demon, wordt het een beetje poppetje gezien, kastje dicht. Oftewel never show the monster. Het beeld en de omgeving die rondom de demon is gecreëerd maakt het een beetje vreemd op een slechte manier, zelfs een beetje lachwekkend in plaats van eng. Misschien als dat allemaal niet in beeld was gekomen, en hij heel onduidelijk was gebleven, was het nog enger geweest. Dat vond ik persoonlijk een beetje jammer.

Wat wel weer grappig is, is dat Leigh Whannell (de schrijver) de rol van Specs op zich neemt en dat de demon of de zogenoemde Lipstick-Face Demon wordt gespeeld door Joseph Bishara (de componist), die overigens wel erg mooi is geschminkt.

review film insidious 2010 renai josh
Renai and Josh; will it be over?

Conclusie

Vernieuwend maar nog niet geheel geperfectioneerd dus. Maar wel erg prachtig om naar te kijken. De beelden, de kleur, de sfeer, de grime, het camerawerk en de camerastandpunten, de beweging, het statische. Er is heel veel gespeeld met wat je allemaal kunt doen in het film genre en dat wordt hier prachtig weergegeven in een vrij enge film. Een creepy film die zowel goede schrikmomenten heeft als een goede spanningsopbouw en die dat ook lang vast weet te houden en tot een hoogtepunt kan brengen. De weg naar een nieuw horrorgenre is geopend. En het wordt vanaf hier alleen nog maar enger.

Praktische info

  • Insidious (2010) 102 min
  • Directed by: James Wan
  • Produced by: Jason Blum, Steven Schneider, Oren Peli
  • Written by: Leigh Whannell
  • Starring: Patrick Wilson, Rose Byrne, Barbara Hershey, Ty Simpkins, Lin Shaye, Leigh Whannell, Angus Sampson, Andrew Astor
  • Music by: Joseph Bishara
  • Cinematography: John R. Leonetti, David M. Brewer
  • Edited by: James Wan, Kirk Morri
  • Production company: IM Global, Stage 6 Films, Blumhouse Productions
  • Distributed by: FilmDistrict (USA), Alliance Films