Film Review: Alien (1979)

review film alien 1979 lv 426
investigating on lv-426

In de jaren 70 en 80, het tijdperk van onder andere de slasher films, was de film Alien zowel anders als vernieuwend. Zelfs nu nog is het één van de belangrijkste films en niet alleen in het science fiction horror genre.

Want in 2002 werd de film aangedragen om behouden te blijven in de National Film Registry, vanwege zijn culturele, historische en esthetische waarde. Ook werd de film in 2008 door de American Film Institute tot de 7 na beste science fiction film benoemd en de 33ste beste film ooit door Empire Magazine. Alien is een fantastische science fiction horror die nog steeds goed is om te kijken met Sigourney Weaver in de hoofdrol als Ellen Ripley.

review film alien 1979
finding the eggs

Het verhaal

In 2122 keert het commerciële vrachtschip van de Weyland-Yutani Corporation, de Nostromo terug naar de aarde met 7 bemanningsleden aan boord en een kat Jonesy. Aan boord zijn Captain Dallas, Executive Officer Kane, Warrant Officer Ripley, Navigator Lambert, Science Officer Ash, Engineer Parker en Technician Brett. Maar terwijl ze in cryostasis zijn, wijkt de Nostromo van de ingestelde koers af en pikt de hoofdcomputer Mother een noodsignaal op van een ruimteschip op de maan LV-426, waardoor ze ontwaken en volgens de regels het signaal moeten onderzoeken. Op LV-426 treffen Dallas, Kane en Lambert een onbekend ruimteschip aan met eieren aan boord, waarvan er één uitkomt en de inhoud, een zogenaamde Facehugger, zich hecht aan het gezicht van Kane. Ondanks dat Ripley erop wijst dat hij in quarantaine moet, nemen ze hem toch mee aan boord, waar het wezen zich op gegeven moment losmaakt en Kane weer wakker wordt en oké blijkt te zijn. Totdat er uit zijn borstkas een geheel nieuw wezen barst en uitgroeit tot de gevaarlijke Xenomorph. Ripley ontdekt echter dat ze niet alleen tegen de Alien moeten vechten om in leven te blijven, maar er ook voor moet zorgen dat de Xenomorph niet de Aarde bereikt. Al blijkt dat het bedrijf waar ze voor werken, The Company, hele andere plannen heeft. Namelijk om het als een biowapen te gebruiken. En er is iemand aan boord die deze missie steunt en zodoende Ripley wil tegenwerken.

review film alien 1979 mother
Mother

Onnavolgbaar

Alien is voor mij de perfecte mix van science fiction en horror. Het verhaal en de spanning wordt erg goed opgebouwd. Steeds als de bemanning denkt dat het niet erger kan, dan heeft de Alien daar wel weer op wat verzonnen. Er komt natuurlijk wel wat gore in voor, die typsich is voor die tijd. Die gore echter is wel puur functioneel en niet zozeer om te shockeren of om er zoveel mogelijk ranzigheid in te brengen. Die balans tussen spanning, enge scène en gore is heel goed gedaan, zodat de film telkens afwisselend blijft. Dat de bemanningsleden in het duister tasten waar ze mee te maken hebben en moeten uitvinden hoe ze de Alien moeten uitschakelen is het grootste gedeelte waar de film over gaat. Daarbij zijn ze pragmatisch ingesteld, waardoor het nooit een feel krijgt van een slasher alhoewel iedereen er een voor een aan gaat natuurlijk. Maar de Alien zelf is niet het enige waar ze zich druk om moeten maken. Wat de film namelijk ook een interessantere laag geeft is dat er voordat ze beseffen hoe bedreigend de Alien is, ze onderling de spanning hoog op laten lopen. Dat Ash hele andere bedoelingen heeft komt pas later naar voren en wordt ontdekt door Ripley. Dat is heel slim gedaan, deze verloop, van onderlinge strijd, naar strijd met de Alien, naar uiteindelijk een strijd die van wereldbelang is. Dat maakt de film meer dan een horror in space.

review film alien 1979 jonesy
Jonesy

Er zitten een hoop spannende scènes in, die afwisselend in beeld gebracht zijn. De bemanning kan niet veel kanten op, toch is er creatief omgegaan met de kleine ruimtes die juist voor een claustrofobische sfeer zorgen. Vooral de scène waarin Captain Dallas door de ventilatieschachten kruipt is een zeer spannende en claustrofobische scène. Doordat de film voornamelijk gericht is op spanning, is er niet heel veel actie en kan de film wel wat traag lijken. Maar door de summiere muziek en de focus op het visuele aspect van voornamelijk de acties en reacties van de personages, wordt er een rauwe, indringende sfeer gecreëerd.

review film alien 1979
calustrofobic vibe in the Nostromo

Typisch jaren 70

De film speelt zich af in de jaren 70 en heeft daardoor zijn typische jaren 70 eigenaardigheden. Zo rookt blijkbaar iedereen in de toekomst nog. Wat op zich een heel raar gezicht is op een ruimteschip, dat iedereen zit te paffen. Maar ook het beeld dat men had van moderne computers is vrij hilarisch. De constant bliepende en knipperende knopjes en lampjes zijn zeer nostalgisch.

Maar het maatschappelijke idee in de toekomst over ras en sekse is in science fiction films wel vrij vooruitlopend. Zo is Ripley de tweede commandant. Niet seksistischerwijs, maar logischerwijs qua spanningsopbouw, omdat zij op gegeven moment de nieuwe captain is en de beslissingen moet nemen. En is het altijd vanzelfsprekend dat er meerdere “rassen” aan boord zijn. Ook de andriod mag natuurlijk niet ontbreken. En natuurlijk Jonesy de kat. Misschien zonder het te weten heel vooruitstrevend aangezien een huisdier voor veel rust kan zorgen en stress verlagend werkt.

review film alien 1979 facehugger
facehugger

Ripley

Belangrijker nog is dat de ultieme hoofdrol weggelegd is voor een vrouw. Ripley weet niet alleen de juiste keuzes te maken, al wordt ze overruled, maar is ook in staat om haar vernuft te gebruiken om de Alien te verslaan. Wat opvalt aan de film is dat wij er nu misschien naar kijken dat een vrouw de badass is, maar als je goed kijkt naar de film wordt er nauwelijks onderscheid gemaakt tussen de mannen en de vrouwen. Iedereen is gewoon een bemanningslid met de eigen specifieke functies en vaardigheden. Dat is waar de nadruk op ligt. Als je deze film bijvoorbeeld vergelijkt met een andere hele belangrijke film uit het jaar ervoor, Halloween met Jamie Lee Curtis in de hoofdrol, was zij weliswaar degene die Michael Myers versloeg, maar dat ging op geheel andere wijze en intentie dan in Alien.

review film alien 1979 ellen ripley
Ellen Ripley

Dat maakt eigenlijk dat Alien en Ripley boven het feminisme uitstijgen. Aangezien het niet meer nodig is om nadruk te leggen op onderscheid of gelijkheid, gelijke behandeling, verschillen of overeenkomsten op slechts een man vs vrouw niveau. Sterker nog hierdoor wordt de dreiging van de Alien des te treffender, aangezien het inspeelt op de fear of male-rape, zoals de makers dit bedoelden. In horrors zijn vrouwen niet alleen hulpeloze slachtoffers, maar kunnen zij ook slachtoffer worden van seksueel geweld, iets wat altijd qua angst een rol speelt bij vrouwen. Niet zozeer heeft Alien die rollen omgedraaid, de Xenomorph maakt geen onderscheid tussen mannen en vrouwen, maar ondergaan mannen nu ook de fysieke seksuele aanvallen die anders immer voorbehouden waren voor vrouwen.

review film alien 1979 xenomorph
full grown xenomorph

De Xenomorph

Maar waar het natuurlijk werkelijk om gaat is datgene wat ze aan boord hebben gebracht. De Alien die uitgroeit tot de Xenomorph is werkelijk en zeker voor die tijd prachtig gemaakt. De Alien is weergegeven als een monster waaraan elke menselijkheid ontbreekt en een levende moordmachine is. Hij ziet er indrukwekkend en eng uit en de “wapens” die ze hem hebben gegeven zoals het zuurbijtende slijm en bloed van de Alien zijn origineel en heel functioneel in de film. De ontwikkeling van de Alien van Facehugger naar Xenomorph is gruwelijk zowel in figuurlijke als letterlijke zin. Ook is het slim bedacht aangezien dus één enkel monster voor verschillende bedreigingen kan zorgen die op verschillende manieren moeten worden aangepakt. Zo blijft de spanning stijgen en veranderen.

review film alien 1979
futuristic seventies vibe

Conclusie

Alien is een van mijn favoriete films als we het hebben over aliens en space en horror. Er is voor mij nog nooit een film geweest die Alien heeft weten te overtreffen in dit genre. Het is een spannende film, met een langzame opbouw en een origineel verhaal. Alles ziet er prachtig uit. Alleen het laatste gedeelte is wat warrig geschoten. Er is geen aandacht voor tekst en uitleg, maar vooral voor beeld en de acties van Ripley, waardoor het geheel soms je aandacht wat kan doen verliezen. Maar wat een groot pluspunt aan het einde is, is dat Ripley Jonesy weet te redden! waarna er nog een spannend eindgevecht komt. Met zijn meerdere vervolgen en nu ook de prequels, is deze reeks uitgegroeid tot een geheel eigen universum met een groots verhaal dat nog steeds uitgebreid kan worden.

Praktische info

  • Alien (1979) 117 min
  • Directed by: Ridley Scott
  • Produced by: Gordon Carroll, David Giler, Walter Hill
  • Screenplay by: Dan O’Bannon
  • Story by: Dan O’Bannon, Ronald Shusett
  • Starring: Sigourney Weaver, Tom Skerritt, Veronica Cartwright, Harry Dean Stanton, John Hurt, Ian Holm, Yaphet Kotto
  • Music by: Jerry Goldsmith
  • Cinematography: Derek Vanlint
  • Edited by: Terry Rawlings, Peter Waetherley
  • Production company: 20th Century Fox, Brandywine-Ronald Shushett production
  • Distributed by: 20th Century Fox