Boek Review: American Gods (Neil Gaiman, 2001)

review book american gods neil gaimanDit jaar is het boek American Gods uit 2001 van Neil Gaiman geadapteerd in een gelijknamige serie, waarvan ook een tweede seizoen schijnt aan te komen. En dat is niet zo vreemd want het is inderdaad een verhaal wat het goed zou doen op beeld. Maar eerst het boek. Om te beginnen is het idee waarop dit boek gestoeld is fantastisch, namelijk dat allerlei soorten goden bestaan doordat wij mensen in hen geloven en zo een collectieve gedachte worden die werkelijkheid wordt. (Een idee trouwens dat later ook is gebruikt voor een aflevering van Doctor Who, (S3, ep13, 2007) Zo namen de immigranten vele soorten goden mee op hun tocht naar Amerika. Sommige goden hebben tot lang overleefd, sommigen hadden slechts een kort bestaan op het continent. En nu in de huidige tijd zijn bijna alle oude goden verdrongen door de nieuwe goden die door de mensen worden aanbeden, in de vorm van social media, technologie of economie. 

Het verhaal

Shadow komt na een aantal jaar in de gevangenis te hebben gezeten vervroegd vrij. En dat heeft een minder leuke aanleiding. Zijn vrouw Laura is namelijk omgekomen bij een auto ongeluk samen zijn beste vriend Robbie. Als hij in het vliegtuig zit op weg naar huis, ontmoet hij een vreemde man Mr. Wednesday die hem een baan aanbiedt. Die baan houdt in dat hij hem moet beschermen en dat hij door hem op ieder moment opgeroepen kan worden om een klus te doen. Shadow twijfelt, maar aangezien hij na zijn gevangenisstraf zou gaan werken bij Robbie, zit hij zonder baan en zonder vrouw en zonder toekomst perspectief. Dus hij stemt toe. Hij heeft echter geen idee dat hij hierdoor verzeild is geraakt in een grote oorlog die zich onzichtbaar afspeelt in de wereld. Het is de oorlog tussen de oude en nieuwe goden die vechten voor hun voortbetaan. Shadow ontmoet hierdoor ook de meest vreemde en gevaarlijke figuren die hem zullen helpen en tegenstaan in deze strijd.

Premisse

Mensen hebben en zullen altijd de behoefte hebben om ergens in te geloven, in iets dat boven hun eigen macht uitstijgt. Om hun hoop overeind te houden, om hun leven aan te wijden, of om een doel te hebben, of gesterkt te worden in moeilijke tijden. Dit is waar de goden van leven en gebruik van maken. Sterker nog het is iets om voor te vechten. Midden in de oorlog tussen de oude en de nieuwe goden, staat Shadow, een mens en ex-gevangene en nu bodyguard van Odin. Hij zal een grotere rol spelen die hij zelf en anderen hadden gedacht. Want als het de mens is die de goden creëert, wie is er dan machtiger?

De strijd die zich echter nu afspeelt is tussen de oude en nieuwe goden. Bestonden de oude goden, nog uit concrete begrippen van de wensen, behoeften en verlangens van de mens, is dat principe niet veranderd, de uitvoering echter wel. In deze moderne tijd besteedt de mens hun tijd aan andere dingen dan de noodzaak van regen voor hun gewassen, maar houden zich nu met de wereld in het groot en zichzelf in het klein bezig. De goden van nu zijn daarom technologie, de media en de wereldwijde verbinding tussen de mensen. Waar de oude goden iets gaven en aanbidding er voor terug kregen, wat vrij bewust gebeurde, bieden de nieuwe goden afleiding, aangezien de mensen zich nu minder druk hoeven te maken over hun overleving. Dit geldt natuurlijk wel alleen voor degenen die zich dat ook werkelijk kunnen veroorloven.

Mythologie

Het is niet alleen een spannend boek om te lezen, maar ook leuk om te zien of je de verschillende goden kunt herkennen, in de hoedanigheid waarin Neil Gaiman ze op zijn manier aan ons presenteert. En tegelijkertijd is het leerzaam als je geïnteresseerd bent in de mythologie. Zo komen er een hoop goden voorbij uit verschillende culturen en werelddelen. Aan de een wordt meer aandacht besteed dan aan de ander en een gehele uiteenzetting van alle mythologieën wordt dan ook niet gegeven, daar heb je immers andere boeken voor. Het gaat om het verhaal van Shadow en de rol die de goden spelen. En daar blijft ook de focus op. Shadow als personage blijft staande tussen al dat goddelijk geweld. Een ex-gevangene is misschien niet de meest voor de hand liggende held, maar dat is precies waar Neil Gaiman voor gaat; de atypische held in dit geval of zelfs de antiheld. En dat maakt het personage een stuk interessanter. Gelukkig hoeft Shadow het niet helemaal alleen te doen en wordt hij zo nu en dan geholpen door zijn overleden vrouw Laura, wat het personage wat meer gevoeligheid meegeeft en tegelijkertijd een stukje mystiek.

Alhoewel het een spannend boek is om te lezen, zijn er hier en daar ook wat trage stukken te vinden, waarin niet veel gebeurt en waarin Shadow moet wachten totdat hij een seintje van Odin/Mr. Wednesday krijgt. Maar dat kan bijna niet worden voorkomen wanneer een boek bijna 600 bladzijden bedraagt. Maar daar krijg je aan het einde van het boek wel een verrassende twist voor terug.

Conclusie

De wereld in het boek is hard, vol geweld en tovert geen glimlach op je gezicht. De humor waar Neil Gaiman vaak gebruik van maakt, had in dit boek op zijn plaats kunnen zijn, maar daar heeft Neil Gaiman niet voor gekozen. Het is geen luchtig verhaal. Het gaat om overleven en je eigen plek opeisen in de wereld, koste wat kost en dat gaat niet zonder slag of stoot. Het verhaal is een tumultueus avontuur dwars door Amerika. Een dark fantasy road trip met een grimmige sfeer wat prachtig wordt verteld met een scherpzinnige pen.

Praktische info

American Gods (2001), 588 bladzijden. Auteur: Neil Gaiman. Oorspronkelijke taal: Engels. Nederlandse vertaling: American Gods.