Film Review: A Cure for Wellness (2016)

review film a cure for wellness 2016
a cure for wellness

A Cure for Wellness is een film waarbij het haast onmogelijk is om geen mening over te vormen. En de meningen zijn dan ook sterk verdeeld, óf men vindt het helemaal niks, óf men vindt het geweldig.

Ikzelf behoor tot de laatste groep. In ieder geval is het een bijzondere film die op het oog misschien wat ingewikkeld lijkt, maar wie beter kijkt, toch een stuk simpeler in elkaar zit en begrijpelijk is. Dat komt omdat er een oude manier van vertellen gegoten is in een moderne setting. Waarbij surrealisme van de cinematografie je maar al te vaak betoveren om je zodanig af te leiden. En dat past weer bij uitstek bij het thema van het verhaal.

review film a cure for wellness 2016
on the outside a peaceful place

Het verhaal 

Lockhart, een jonge verkoper van een multinational wordt naar de Zwitserse Alpen gestuurd om een directielid, Pembroke, terug te halen van een kuuroord aldaar, aangezien het bedrijf middenin een grote transactie zit. Eenmaal daar aangekomen krijgt hij Pembroke niet te spreken omdat hij net buiten bezoekuren is gearriveerd. Lockhart besluit daarop terug te keren naar Zurich om de volgende dag terug te komen, maar krijgt een auto ongeluk en wordt drie dagen later wakker in een bed in het kuuroord met zijn been in het gips. Hij probeert alsnog Pembroke daar weg te halen, maar merkt ondertussen dat hij zich ook niet goed voelt en hij blijft. Hij ontmoet Hannah een jong meisje, een speciale patiënte. Ook ontmoet hij een oudere patiënte Victoria, die geïnteresseerd is in geschiedenis. En het blijkt dat het kasteel waarop het kuuroord is gebouwd een hele interessante maar macabere geschiedenis heeft, waar Lockhart langzaamaan achter komt. Maar die geschiedenis is niet het enige dat er niet pluis is, want er is iets vreemds aan de hand met de patiënten en de therapieën. En waarom wil niemand daar ooit weg? En wat zit er in het water? Is Lockhart ook ziek zonder het te weten, net zoals de andere patiënten, of is er iets anders aan de hand?

review film a cure for wellness 2016
Lockhart first gimps of Hannah

Een dubbellaagse puzzel

De film heeft twee lagen, het eigenlijke verhaal en de achterliggende symboliek. Het netjes in elkaar gezette plot wordt op een vernuftige manier met de symboliek verweven. Langzaam worden beiden ontrafeld door kleine clues die door de hele film heen op geplande plekken worden neergezet en door middel van kleine stukjes informatie. Zowel de clues als informatiestukjes vormen samen een puzzel die de kijker in elkaar kan zetten. Er is weinig aan het toeval overgelaten in de film, er is weinig dat niets te betekenen heeft in het plot of qua symboliek. Dat maakt de lange zit van bijna 2,5 uur zeker de moeite waard. Er zijn geen zijwegen waar afgedwaald wordt van het echte verhaal. Alles kan herleid worden tot de bovenste en onderste laag van de film.

review film a cure for wellness 2016
Hannah is not a patient

Moderne gothiek

Omdat de film zo lang duurt, valt er ook veel over te zeggen. Laten we beginnen bij het verhaal zelf. Het verhaal zelf, speelt zich af in het nu, maar de geschiedenis speelt zeker een andere grote rol, ze zijn namelijk onlosmakelijk met elkaar verbonden. Elk stukje dat Lockhart ontdekt over die geschiedenis, is een stukje van de puzzel. Maar om die puzzel beter te begrijpen moet men het genre of de onderliggende vorm waarin het verhaal is gegoten weten. En die is niet gelijk heel duidelijk herkenbaar. Het verhaal of de vorm ervan is een typisch gotisch verhaal met veel herkenbare elementen. Ten eerste de setting, het kasteel of het kuuroord dat niet alleen groot is, maar vele gangen en kamers kent waarin je kunt verdwalen, geheime kelders en ondergrondse catacombes, is een zeer belangrijk element. Ook het feit dat Lockhart steeds meer aan zichzelf gaat twijfelen en denkt dat hij hallucineert is een zeer belangrijk ingrediënt. De hint en neiging naar het bovennatuurlijke dat uiteindelijk verklaard wordt door iets wetenschappelijks, is een derde element. De nachtelijke escapades of ontsnappingen van Lockhart en Hannah zijn weliswaar niet ’s nachts maar overdag, maar zorgen wel voor de nodige ophef en ontdekkingen, waarbij ze ook geconfronteerd worden door de boze dorpsbewoners, dat ook een element is in gothic novels. Natuurlijk ontbreken de slechterik, Dr. Volmer, de held Lockhart en de maagd Hannah niet in het verhaal. Daarbij worden ook de elementen van verkrachting en incest gebruikt, wat de onderdrukking van de vrouw door de man laat zien. Alhoewel dat laatste thema, de onderdrukking van de vrouw door een ander meer moderner thema is vervangen om het gotische meer naar het nu te halen.

review film a curen for wellness 2016
now Lockhart has to stay with his broken leg

Spoiler

De openbaring dat Volmer eigenlijk de Baron Von Reichmerl zelf is, en Hannah zijn dochter, komt dan ook niet geheel als verrassing. We hadden immers al clues van het medaillon en het schilderij later in de film. Maar pas aan het einde wanneer Volmer zijn ware gezicht laat zien, doet ook de film dat. De film verbergt zijn genre niet meer achter een mysterie, maar gaat geheel los in de gotische romantiek en verdoemenis en redding van de maagd. Dit is waar het plot al die tijd naar toe heeft gewerkt, naar de ontmaskering van Volmer. 

review film a cure for wellness 2016
original angles

Betoverende cinematografie

Dit gotische verhaal is prachtig versterkt door de cinematografie vooral bij het feeëriek in beeld brengen van Hannah. Maar ook de weg naar het kuuroord toe, de prachtige beelden van de bochtige wegen door de tunnels, bossen en smalle straatjes naar de burcht toe, doen zowel betoverend als indrukwekkend aan. Ook hoe de twijfel en desoriëntatie van Lockhart in beeld wordt gebracht door de claustrofobische sauna scène is heel mooi gedaan.

review film a cure for wellness 2016
and he has to be cured

Ziekte als genezing

Dat plot is niet het enige waar de film over gaat. De achterliggende vraag wordt symbolisch in beeld gebracht. Want wat is de cure voor wellness? Wat is de cure? Wat is wellness? En sterker nog, wat is dan de sickness waar iedereen aan lijdt? Dat is het eigenlijke thema van de film en wordt later door Volmer netjes uitgelegd. Ook Pembroke geeft aan het begin van film de hints, eerst in de vorm van een brief die hij de directie stuurt en vervolgens in het gesprek met Lockhart. De mens lijdt aan een sickness. Daarmee wordt gedoeld op de ambitie en de hebzucht van de mens. Volmer legt dit uit door te zeggen dat eerst de mensen een god hadden en later een gestructureerde hiërarchische maatschappij waar ze hun leven aan wijdden. Dat is nu vervangen door egoïsme en hebzucht en ambitie, dat is de sickness waar de mens aan lijdt en aan ten onder gaat, zoals we al zagen in het begin van de film, wanneer Morris, de beste salesman en tot diep in de nacht aan het werk een hartaanval krijgt, met de brief van Pembroke ongeopend op zijn bureau. Ook legt Volmer verder uit dat de mens niet weet dat hij aan deze ziekte lijdt en daardoor liever een echte ziekte heeft, waar een hoop op een cure voor is. Een uitstekend voorbeeld daarvan is het zogenaamde gebroken been van Lockhart; hij voelt zelf niet eens of zijn been nu wel of niet gebroken is. Ook Lockhart heeft liever een gebroken been dat geneest dan dat hij geestelijk moet lijden aan de traumatische gebeurtenis van de zelfmoord van zijn vader waar hij als klein jongetje getuige van was. Een zelfmoord overigens met als aanleiding het te drukke leven en de druk van de maatschappij waar hij aan ten onder ging, een weg die ook Lockhart zelf is ingeslagen.

Dat Lockhart er aan het einde niet voor kiest om met de directeuren mee te gaan maar grijnzend met Hannah achterop wegfietst, laat zien dat hij ontsnapt is aan een lot dat zijn vader wel ten deel viel. Hij is zogezegd wel genezen van de ziekte waaraan de mensheid lijdt. En heeft geen cure meer nodig noch de hang naar ambitie en hebzucht.

Die uniformiteit van dezelfde symptomen van de ziekte van de maatschappij worden ook visueel prachtig in beeld gebracht wanneer Lockhart voor het eerst door het kuuroord dwaalt en hij de zwemmende dames ziet door het ronde glas en de therapie met gekleurde ballen van bovenaf gefilmd.  Deze surrealistische beelden geven gelijk een unheimisch beeld van het kuuroord en merkt al aan dat er iets niet klopt.

review film a cure for wellness 2016
just like the other patients

Spoiler: Uitleg van het verhaal

Dan blijft er nog de verklaring van al het gebeuren over. Volmer/ de Baron, legt uit dat hij 200 jaar geleden ontdekte dat de alen in het water dat toxisch voor mensen bleek te zijn, bijzondere eigenschappen hadden, namelijk dat ze 300 jaar oud werden in plaats van 20. Niet alleen wilde hij zijn eigen bloedlijn zo puur mogelijk houden door met zijn zus te trouwen, maar voerde ondertussen ook experimenten uit op mensen. Hij gebruikte de mensen als filter voor het water en distilleerde uit hun lichamen het ‘vitaminewater’ waardoor ook hij zijn eigen leven kon uitrekken. De boeren kwamen niet alleen in opstand tegen het immorele gedrag van broer en zus, maar ook vanwege het onvrijwillig proefpersoon zijn. Daar heeft Volmer nu geen problemen mee, want de mensen komen maar al te graag voor een cure. Niet wetende dat zij een cure zijn voor Volmer zelf, ironische genoeg. Door het toxische water veranderen de gasten niet alleen in halve zombies, maar ook zelf zijn ze erg terughoudend om terug te keren naar hun hectische leven.

review film a cure for wellness 2016
what is this cure and this disease?

Onverklaard

Natuurlijk zijn er wel een aantal dingen in de film die ik niet goed kon thuisbrengen. Zoals het samenvallen van het auto ongeluk van Lockhart en het wakker schrikken van zijn moeder en die vervolgens is gestorven. Is dat een flashback? Vond ik wat vreemd getimed. Ten tweede het hert dat door de sauna loopt. Is dat al een onderdeel van de desoriëntatie van Lockhart en een hallucinatie? Of is het een gewone red herring? En tenslotte het horloge dat stiltstaat op de tijd van zijn aankomst? Ook een red herring of een symbool voor het kuuroord en Volmer zelf, dat voor hen de tijd zogezegd stilstaat omdat ze niet ouder worden? Natuurlijk zijn er in een film waarbij het gaat om een mysterie onheilspellende scènes en onverklaarbare dingen nodig om het spannend te maken in het begin. Het is dan ook niet iets waardoor ik plotselinge verwarring krijg over het plot of over de symboliek.

review film acure for wellness 2016
Hannah and Lockhart escaping to the village

Surrealistische sfeer

Het oude verhaal gecombineerd met een modern thema geeft een verfrissende nieuwe look aan het gothic genre en levert daardoor een vrij originele film op. Daarbij is de cinematografie verbluffend en surrealistisch mooi. De band tussen de mooie mysterieuze Hannah en de praktische Lockhart is een mooie combinatie die niet zoetsappig is, al is het onderliggende doel van een gothic novel de romantiek. Ook die romantiek is in een ander minder vanzelfsprekend, maar wel realistisch jasje gestoken. De film is mysterieus, surrealistisch, soms gruwelijk, maar de gotische sfeer overheerst. Je wordt door de beelden in de film gezogen, maar ook de muziek draagt bij tot een betoverende ervaring. De muziek is puur en fris en helder en soms wat melancholisch en slaat nog het meeste op Hannah. Het is dan ook niet verwonderlijk dat zij degene is die het liedje neuriet.

Maar ook de setting die op echte locaties zijn geschoten hebben hun effect. Zowel de binnenkant als buitenkant geven verschillende sferen weer. Buiten, mooi en idyllisch, binnen genezend, maar vreemd en in de kelders onheilspellend en tenslotte de catacombes die een gevoel van horror opwekken. Die catacombes zijn tevens een symbool voor de duistere onderlaag van het verhaal. 

review film a cure for wellness 2016
Lockhart finds out the secret behind the facade

Conclusie

De film is goed gefinetuned op al deze elementen en dat levert een uiterst bijzondere film op. Een film die voor kenners van het gothic genre misschien wat voorspelbaar is, maar dan nog blijft er op visueel gebied en qua sfeer nog genoeg over om je te kunnen verwonderen over deze film.

Praktische info

  • A Cure for Wellness (2016), 146 min
  • Directed by: Gore Verbinski
  • Produced by: Arnon Milchan, Gore Verbinski, David Crockett
  • Screenplay by: Justin Haythe
  • Story by: Justin Haythe, Gore Verbinski
  • Starring: Dane DeHaan, Jason Isaacs, Mia Goth, Celia Imrie
  • Music by: Benjamin Wallfisch
  • Cinematography: Bojan Bazelli
  • Edited by: Lance Pereira, Pete Beaudreau
  • Production company: Regency Enterprises, Blind Wink Productions, New Regency Productions
  • Distributed by: 20th Century Fox